Start compressed air injection
500 rpm and rising
600... 400 ... 500... 600
looking good,
800... 900 .... 1000 ... 1100 ... 1200 ...
ready for fuel injection
1400...
Inject fuel
Ignite
20 000 .... 30 000...
Shut of air injection, start autonome combustion process,
60 000, 70 000, 75 000
reached full trust
Ready for take of!
500 rpm and rising
600... 400 ... 500... 600
looking good,
800... 900 .... 1000 ... 1100 ... 1200 ...
ready for fuel injection
1400...
Inject fuel
Ignite
20 000 .... 30 000...
Shut of air injection, start autonome combustion process,
60 000, 70 000, 75 000
reached full trust
Ready for take of!
Dat laatste Ready for take of is misschien een beetje overdreven, maar dit is waar ik tegenwoordig geld mee verdien. Voor zij die het nog niet wisten ben ik dit semester Studentenbegeleider voor het vak thermodynamica. Dit betekent in grote lijnen dat ik wat extra uitleg moet geven bij de oefeningen die de eerste jaar-studenten Burgerlijk ingenieur moeten maken. Maar zoals het een echte ingenieur beaamt, moeten ze dit allemaal natuurlijk ook eens in het echt gezien hebben.
Noorwegen zou Noorwegen niet zijn moesten ze geen echte gasturbine (vliegtuigmotor) ter beschikking hebben voor demonstraties. Daarom vroeg de professor mij of ik wat achtergrondinfo kon geven terwijl een gekwalificeerd persoon de motor bestuurt.
Geen probleem, een buitenkansje om dat zelf ook eens allemaal in 3D te zien.
Al gauw bleek dat die gekwalificeerde persoon zelf niet zoveel tijd had, dus na een spoetcursus werd ik beschoud als gekwalificeerd genoeg.
"Basicly nothing can go wrong"
"Ha!" zegt een stemmetje in mijn hoofd, "You haven't met mee yet"
Tegen de tijd dat de eerste groep studenten komt heb ik de bibber in mijn hand bijna volledig onder controle. Na een korte uitleg voor de theorie is het tijd voor de praktijk:
Start compressed air injection
500 rpm and rising
600... 400 ... 500... 600
looking good,
800... 900 .... 1000 ... 1100 ... 1200 ...
ready for fuel injection
1400...
Inject fuel
Ignite
20 000 .... 30 000...
Shut of air injection, start autonome combustion process,
60 000, 70 000, 75 000
reached full trust
500 rpm and rising
600... 400 ... 500... 600
looking good,
800... 900 .... 1000 ... 1100 ... 1200 ...
ready for fuel injection
1400...
Inject fuel
Ignite
20 000 .... 30 000...
Shut of air injection, start autonome combustion process,
60 000, 70 000, 75 000
reached full trust
Terwijl de motor op volle toeren aan het draaien is probeer ik de studenten wat uitleg te geven over de meetresultaten. Al gauw blijkt dat er iets fout is: een negatieve trust (dit zou overeenkomen met een vliegtuig dat achteruit vliegt). Dit kan niet kloppen. Maar als volwaardig gekwalificeerd persoon weet ik natuurlijk wat ik moet doen. Af en aan zetten werkt altijd :)
Een vijftal minuten later is de motor afgekoeld en probeer ik opnieuw. Ondertussen heb ik een handleiding gevonden hoe de motor dient bestuurt te worden. In het vloeiend Noors lees ik:
Een vijftal minuten later is de motor afgekoeld en probeer ik opnieuw. Ondertussen heb ik een handleiding gevonden hoe de motor dient bestuurt te worden. In het vloeiend Noors lees ik:
- start gecomprimeerde lucht injectie
- wacht tot toerental minstens op 1000rpm is
- injecteer gas
- wacht tot toerental 1400rpm is
- start ontsteking en hou de knop ingedrukt
- wacht 4 seconden
- laat de ontstekings knop los en sluit gecomprimeerde lucht inlaat af
- laat de motor tot volledige trust gaan
Start compressed air injection
500 rpm and rising
600... 400 ... 500... 600
looking good,
800... 900 .... 1000
ready for fuel injection
1100
Inject fuel
1200....1300...1400
break off mission!
Too much fuel in system
I repeat, break off mission!
1200... 1000 .... 800...
500 rpm and rising
600... 400 ... 500... 600
looking good,
800... 900 .... 1000
ready for fuel injection
1100
Inject fuel
1200....1300...1400
break off mission!
Too much fuel in system
I repeat, break off mission!
1200... 1000 .... 800...
Hmmm, dit is blijkbaar ook niet juist. Als volwaardig gekwalificeerd persoon weet ik immers dat wanneer de brandstof langs alle kanten van de motor er uit loopt, je best niet met vuur speelt!
Na de studenten wat stof om over na te denken te geven, zoek ik snel een meer gekwalificeerd persoon. Terwijl hij de motor kuist lees ik de handleiding nog eens opnieuw:
Al gauw is de motor opgekuist en starten we het hele proces opnieuw.
Alles lijkt te werken en de volgende groep studenten staat al te wachten.
"Excuse me" schreeuwt een student over het lawaai van de motor.
"Is it normal that there is smoke in the outlet?"
"Eeuuhhh, I didn't notice that before. But it is probably normal" probeer ik te zeggen zonder te veraden dat ik toch wel ongerust word.
"So, you have seen it all? Than I shut it down" zeg ik snel.
Terwijl de motor uitbolt maakt hij een ander geluid dan voordien. Maar vermits er geen volgende groep studenten is, verlaat ik het lab om de volgende twee weken elke woensdag en vrijdag terug te komen voor een korte demonstratie.
Het toeval wil dat ik met een andere cursus over deze motor leer. Het leuke is dat de professor veel in de praktijk werkt en alle pittige details verteld zoals:
"Ter demonstratie wat een te hoog toerental als gevolg kan hebben: Vorig jaar hebben ze een vliegtuigmotor getest in Canada. Al gauw bleek dat er iets mis was en de impeller (zoals de schoep van een windmolen) kwam los, vloog door de linkervluigel, in de cabin, uit de cabin, door de rechter vluigel, in de rechter motor. Hierdoor vloog natuurlijk de hele rechter motor in stukken met catastrofale gevolgen ..."
-slik-
"En morgen moet ik terug een demonstratie geven met een motor die verdacht veel rookt" denk ik. Die nacht heb ik toch niet goed geslapen.
De volgende dag stond ik klaar in het lab, vastberaden om de gakwalificeerde persoon te overtuigen om toch wat tijd te maken. Maar verlossing was nabij: De motor is stuk, geen labo vandaag.
De man die de vorige keer de motor had opgekuist vertelt me dat het niet mijn schuld is, maar een klein technisch defect.
"Perfect" denk ik, "een zuiver geweten en geen ontploffingsgevaar vandaag"
De volgende week vertelt mijn professor:
"Normaal gezien zouden we vandaag naar het labo gaan om een demonstratie te geven van een gasturbine. Maar blijkbaar is er de vorige keer iets mis gegaan waardoor er te veel gas in het hele systeem is gekomen en een paar impellers afgebrand zijn. De motor werkt dus niet meer. We moeten een nieuwe kopen"
--slik--
"Iets gelijkaardig is gebeurd met een gasturbine voor elektriciteitsproductie vorig jaar. Er was teveel gas in het systeem waardoor alles in brand schoot en de uitlaatkamer (kamer waar de uitlaatgassen worden opgevangen, ongeveer zo groot als een standaard keuken) 4 meter "verplaatst" werd door de grote drukstijging in de uitlaat. Het was een wonder dat niets ontplofte. Maar goed, geen labo vandaag"
-- -- (slik die niet kon worden doorgeslikt)
Och ja, ik heb mijn pree al gekregen en over een tweetal maandjes ben ik het land uit.
Bij deze weet ik hoe je een gasturbine moet vernietigen.
We live and learn ;)
zonnige groetjes uit het verre noorden
-x-
Na de studenten wat stof om over na te denken te geven, zoek ik snel een meer gekwalificeerd persoon. Terwijl hij de motor kuist lees ik de handleiding nog eens opnieuw:
- start gecomprimeerde lucht injectie
- wacht tot toerental minstens op 1000rpm is
- start ontsteking en hou de knop ingedrukt
- wacht tot toerental 1400rpm is
- start gas injectie
- wacht 4 seconden
- laat de ontstekingsknop los en sluit gecomprimeerde lucht inlaat af
- laat de motor tot volledige trust gaan
Al gauw is de motor opgekuist en starten we het hele proces opnieuw.
Alles lijkt te werken en de volgende groep studenten staat al te wachten.
Start compressed air injection
500 rpm and rising
600... 400 ... 500... 600
looking good,
800... 900 .... 1000 ... 1100 ... 1200 ...
ignite
ready for fuel injection
1400...
Inject fuel
20 000 .... 30 000...
stop ignition, shut of air injection, start autonome combustion process,
60 000, 70 000, 75 000
reached full trust
Ready for take of!
De trust is nog steeds negatief. Deze keer steek ik het op een defecte sensor en laat de motor een tijdje draaien terwijl mijn hart bijna even snel slaat als de motor draait.500 rpm and rising
600... 400 ... 500... 600
looking good,
800... 900 .... 1000 ... 1100 ... 1200 ...
ignite
ready for fuel injection
1400...
Inject fuel
20 000 .... 30 000...
stop ignition, shut of air injection, start autonome combustion process,
60 000, 70 000, 75 000
reached full trust
Ready for take of!
"Excuse me" schreeuwt een student over het lawaai van de motor.
"Is it normal that there is smoke in the outlet?"
"Eeuuhhh, I didn't notice that before. But it is probably normal" probeer ik te zeggen zonder te veraden dat ik toch wel ongerust word.
"So, you have seen it all? Than I shut it down" zeg ik snel.
Terwijl de motor uitbolt maakt hij een ander geluid dan voordien. Maar vermits er geen volgende groep studenten is, verlaat ik het lab om de volgende twee weken elke woensdag en vrijdag terug te komen voor een korte demonstratie.
Het toeval wil dat ik met een andere cursus over deze motor leer. Het leuke is dat de professor veel in de praktijk werkt en alle pittige details verteld zoals:
"Ter demonstratie wat een te hoog toerental als gevolg kan hebben: Vorig jaar hebben ze een vliegtuigmotor getest in Canada. Al gauw bleek dat er iets mis was en de impeller (zoals de schoep van een windmolen) kwam los, vloog door de linkervluigel, in de cabin, uit de cabin, door de rechter vluigel, in de rechter motor. Hierdoor vloog natuurlijk de hele rechter motor in stukken met catastrofale gevolgen ..."
-slik-
"En morgen moet ik terug een demonstratie geven met een motor die verdacht veel rookt" denk ik. Die nacht heb ik toch niet goed geslapen.
De volgende dag stond ik klaar in het lab, vastberaden om de gakwalificeerde persoon te overtuigen om toch wat tijd te maken. Maar verlossing was nabij: De motor is stuk, geen labo vandaag.
De man die de vorige keer de motor had opgekuist vertelt me dat het niet mijn schuld is, maar een klein technisch defect.
"Perfect" denk ik, "een zuiver geweten en geen ontploffingsgevaar vandaag"
De volgende week vertelt mijn professor:
"Normaal gezien zouden we vandaag naar het labo gaan om een demonstratie te geven van een gasturbine. Maar blijkbaar is er de vorige keer iets mis gegaan waardoor er te veel gas in het hele systeem is gekomen en een paar impellers afgebrand zijn. De motor werkt dus niet meer. We moeten een nieuwe kopen"
--slik--
"Iets gelijkaardig is gebeurd met een gasturbine voor elektriciteitsproductie vorig jaar. Er was teveel gas in het systeem waardoor alles in brand schoot en de uitlaatkamer (kamer waar de uitlaatgassen worden opgevangen, ongeveer zo groot als een standaard keuken) 4 meter "verplaatst" werd door de grote drukstijging in de uitlaat. Het was een wonder dat niets ontplofte. Maar goed, geen labo vandaag"
-- -- (slik die niet kon worden doorgeslikt)
Och ja, ik heb mijn pree al gekregen en over een tweetal maandjes ben ik het land uit.
Bij deze weet ik hoe je een gasturbine moet vernietigen.
We live and learn ;)
zonnige groetjes uit het verre noorden
-x-
